Telefon
WhatsApp
İnstagram

AKUT DAMAR TIKANIKLIĞI

AKUT DAMAR TIKANIKLIĞI

Atar damarlardaki en önemli problem damar sertliği dediğimiz aterosklerozdur. Aterosklerozda genellikle damarda daralma ve bu daralmış alan üzerine pıhtı oturması ile ani tıkanma gelişebilir. Bunun dışında atar damar sisteminde ani tıkanmaların sebebi kalpten kaynaklanan bir pıhtının vücudun herhangi bir bölgesindeki atar damarı tıkaması ile olabilir. Atar damarları tutan sistemik hastalıklar (Korona-Covid-19), vaskülitik hastalıklar, travmalar, pıhtılaşma eğilimi (trombofili), bazı kanserler ve damar iç yüzeyinde düzensizlik yaratarak tromboz dediğimiz ani pıhtı gelişimi ve damar tıkanıklığına zemin hazırlarlar.

 

AKUTDAMAR

Ani Damar Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir? Belirttiğimiz gibi ani damar tıkanıklarının zemininde genellikle aterosklerotik plaklar yatmaktadır. Çoğunlukla damar tıkanıklıkları ileri bir seviyeye gelmeden bu bölgeye pıhtı oturup ani tıkanıklık gelişmez. Bu nedenle ani tıkanıklık öncesi tutulan bölgeye göre bulgular oluşur. Bacak bölgesinde yürümekle gelen ağrı, kalp damar tutulumda eforla oluşan angına pektoris denilen kalp ağrısı, beyin bölgesinde baş dönmeleri, ara ara gelen bilinç bulanıklığı, geçici görme kayıpları ve bayılmalar tarzı bulgular ile karakterize ilerlemiş aterosklerozda ani tıkanıklıklarda bulgular dramatik olarak kötüleşir. Beyin damarlarında ani tıkanıkta inme, kalp damarlarında kalp krizi, bacak damarları veya iç organ tutulumlarında ise ilgili bölgede şiddetli ağrı oluşur. Ani damar tıkanıklığında zaman ve doğru tedavi merkezi her şeydir. Aksi takdirde uzuv kayıpları, ağır kalıcı sakatlıklar ve ölüm kaçınılmaz hale gelmektedir.

Akur Damar Tıkanıklığı Tanısı Yukarıda belirtildiği gibi tutulan organa göre değişiklik göstermekle birlikte hepsinin ortak özelliği ani gelişen ve hızlı ilerleyen bulgulardır. Kalp krizi ve iç organ tutulumunda ilgili bölgede ağır hasara eşlik eden ağrı oluşur. Kol ve bacak tutulumlarında ise ekstremitelerde renk değişikliği, koyu soluk renk gelişimi, soğukluk, his kaybı ve felç gibi bulgular izlenir. Bacak, kol, karın iç organları ve boyun damar tıkanıklarında renkli doppler ultrasonografiyle rahatlıkla tanıy konabilir. Kalp damarı tıkanıklarında BT anjiografi veya kateter anjiografi ile tanı konur. Beyin damar tıkanıklıklarında MR anjiografi, BT anjiografi veya kateter anjiografik yöntemler ile tıkanıklık gösterilebilir.

Akut Atar Damar Tıkanıklıklarında Tedavi Tedavi acildir. Gecikme uzuv, organ kayıpları ve ölüm riski doğurur. Tedavi tutulan bölgeye yönelik değişiklik göstermektedir. Medikal olarak hızlı bir şekilde antikoagülan dediğimiz kanda pıhtılaşma oluşumunu geciktirici ilaçlara başlanması gerekmektedir. Bu ilaçlar düşük molekül ağırlıklı heparin, oral yoldan alınan faktör Xa inhibitörleri ve intravenöz verilebilecek anfraksiyone heparindir. Ayrıca hastaya acil fibrinolitik tedavi dediğimiz oluşmuş pıhtıyı eritici damar içi uygulanan tedaviler başlanabilir. Fibrinolitik ilaçlar streptokinaz, ürokinaz, tTPA ve alteplaz kullanılabilir. Bunlar damar içerisine sistemik olarak veriliğinde pıhtı içerisine nüfuz etmeleri zor olduğundan sistemik kullanımları tartışmalıdır. Bu neden ile trombolitik tedaviler son yıllarda pıhtı ile tıkanmış damarın içerisinde birçok ilaç salınım deliği bulunan kateter yerleştirilerek bu kateter aracılığı ile uygulanmaktadır. Fakat bu tedaviyi uygulayabilecek deneyimli hekim ve ekip gerekmektedir.

Farmakomekanik tromboliz-trombektomi; Burada tıkalı damarın daha yukarı açık bir kesiminden kateter aracılığı ile girilerek önce damarı tıkayan pıhtı uygun kateter ile aspire edilmeye çalışılır. Daha sonra dar segmentlere balon yapılıp gerekirse stent yerleştirilerek pıhtı ile etkilenmiş damar segmentine trombolitik ilaç salımı yapılabilecek çok delikli kateter bırakılıp 12-24 saat alteplaz veya tTPA uygulanabilir. Bu tedavi teknolojik olarak en yeni ve en ileri tedavidir. Distal arter tıkanıklığı dediğimiz uç dal eller ve ayak bileği-ayak tutulumlarında bu tedaviler dahi yetersiz kalabilmekte ve uzuv ampütasyonlarına baş vurmak zorunda kalınabilmektedir. Akut damar tıkanıklıklarında ilgilenilen uzuv veya organ çok fazla etkilenmiş ve anjiografik yöntemlerden yeterli sonuç elde edilememiş ise cerrahi teknikler alternatif olarak düşünülebilir.