Telefon
WhatsApp
İnstagram

Ateroskleroz

Ateroskleroz

Ateroskleroz atardamar içerisinde darlık oluşturacak şekilde, damar duvarında aterom plağı dediğimiz yağ içeren doku oluşması ile karakterize bir hastalıktır. Zamanla bu plak içerisine kalsiyum tuzlarının çökmesi ile kireçlenme gelişip damarda sertleşme durumuna verilen isimdir. Ateroskleroz (damar sertliği) adından da anlaşılabildiği gibi damarın ara tabakalarına yağlı aterom plaklarının çökmesi ve bunların zaman içerisinde kireçlenerek sert bir hal kazanıp damar boşluklarının daralmasıyla karakterize ilerleyici bir hastalıktır.

Damar Sertliğinin Önemi Ateroskleroz bilinen en yaygın hastalıklardan biridir ve atardamarların bir numaralı hastalığıdır. Kolesterol çökeltilerinin damar yüzeyinin hemen altında plaklar şeklinde kümelenmesi ile oluşur. Bu plaklar daha gevşek olan damar lümeni dediğimiz damarın boşluğuna doğru büyüme göstererek damar çapının giderek yaygın olarak daralmasına neden olur. Bu darlık belli bir seviyenin üzerine çıktığı zaman uzuv veya organların fonksiyonlarını engelleyecek derecede kan akımında azalma yaratır. Ateroskleroz lokal veya bölgesel bir hastalık olmayıp sistemik bir hastalıktır. Aterosklerozdan tüm organ damarları etkilenmekle birlikte hangi uzuv veya organın daha fazla etkilenmiş olduğu bireyden bireye farklılıklar gösterebilmektedirler. Aterosklerodan en sık kalp, bacaklar, beyin ve böbrek damarları etkilenmektedir.

atherosclerosis-265x300 Ateroskleroz Oluş Mekanizması ve Risk Faktörleri

Arterler (atardamalar) son derece esnek ve son derece düzenli iç yapıya sahiptir. Damar hastalığı oluşmaya başlayan bireylerin tüm vücut damarlarında çizgisel tarzda kolesterol birikintileri oluşur. Damar iç yüzeyini hafif pürüzlü hale getirir. Bu çizgisel gelişimler damar iç yüzeyinde hasarlanmanın başlangıcıdır. Hasarlanmış bölgeye onarım için vücut savunma hücreleri ve kan pulcukları yapışarak damar duvarındaki darlığın başlangıcını oluştururlar. Bu süreç uzun yıllar içerisinde gelişmektedir. Bu plaklar oluşmaya başladıktan sonra medikal tedavi (ilaç tedavisi) ile geriye döndürülmesi mümkün olmamakla birlikte sürecin ilerlemesi durdurulup veya yavaşlatılabilir.

Damar sertliği gelişiminde birçok risk faktörü mevcuttur. Bunları sıralayacak olursak;

-Genetik yatkınlık (ailenin diğer bireylerinde damar sertliği varlığı)

-Erkek cinsiyeti

-Erkeklerde 45 yaş, kadınlarda 55 yaş üstü

-LDL kolesterol (kötü kolesterol) yüksekliği ve HDL kolesterol (iyi kolesterol) düşüklüğü

-Sigara kullanımı

-Şeker hastalığı

-Hipertansiyon

-Obezite

-Yetersiz aktivite ve sedanter yaşam

-Düzensiz ve kötü beslenme aterosklerozda belli başlı risk faktörleridir.

 Damar Sertliği (Ateroskleroz) Belirtileri

atherosclerosis (1) Damar sertliği vücuttaki tüm organları etkileyen sistemik bir hastalıktır. Tutulan damardaki tıkanıklıklar belli bir seviyeye ulaşmadan bulgu vermez. Bulgular tutulan bölgeye göre değişkenlik gösterir. Ağırlıklı kalp atardamarlarının (koroner arterler) tutulmasında eforla gelen angina pektoris denilen derin göğüs ağrısıyla karakterizedir. Bacak bölgesi tutulumlarında tempolu yürüyüş, yokuş çıkma ve koşma gibi kas aktivitesi gerektiren durumlarda kladikasyo denilen ağrı tarzı mevcuttur. Bacak tutulumu ön planda olan hastalarda, merdiven çıkmak-tempolu yürüyüşle belli bir mesafeden sonra kesilme, dinlenmeden geçmeyen ağrılar olur. Böbrek damarı darlıklarında hipertansiyon ön plandadır. Beyin damarı tıkanıklarında baş dönmeleri, bayılmalar ve inmeler görülebilir. Mide bağırsak sistemi atardamarların darlıklarında yemeklerden sonra kramplar tarzında gelen uzun süre devam eden yemek yemeyi engelleyici ağrılar mevcuttur.

Damar Sertliği (ateroskleroz) Tanısı

Tanıda doppler ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans ve anjiografik tetkikler kullanılır.

Damar Sertliği (ateroskleroz) Tedavisi 

Tedavide iki temel amaç mevcuttur. Birincisi atar damar hastalığının durdurulması veya ilerleyiş hızının yavaşlatılması, ikincisi ise klinik şikayetlere neden olan daralmış veya tıkanmış damarın tekrar fonksiyonel hale getirilmesidir. Hastalığının ilerleyişinin yavaşlatılması veya durdurulabilmesi için altta yatan risk faktörlerinin ortadan kaldırılması gerekmektedir. Risk faktörleri hipertansiyon varsa kan basıncının düşürülmesi kolesterol dengesinin yeniden oluşturulması hareketli bir yaşam biçimi alışkanlığının kazandırılması ve şeker hastalığı varsa kan şekerinin kontrol altında alınması hedeflenmelidir. Damarda ciddi daralma ve tıkanıklıklarda balon anjiyoplasti, stentleme ve bazı durumlarda by-pass cerrahisine başvurulabilir.