Prostat Nedir? Ameliyatsız Prostat Tedavisi Nasıl Olur?

Dünyada her 3 dakikada bir kişiye prostat kanseri teşhisi konur. Prostattaki her sorun kanser demek değildir; fakat erkeklerde en çok görülen kanser türünün prostat olması prostat hastalığı konusunda dikkatli olmak gerektiğine işarettir.

Prostat Nedir?

Prostat erkeklerde en çok problemin görüldüğü organdır.  Prostat organında farklı hastalıklardan bahsetmek mümkündür. Bu hastalıklar prostat iltihabı, iyi huylu prostat büyümesi (benign prostat hiperplazisi) ve prostat kanseri şeklindedir.

Prostat erkeklerde doğuştan var olan bir üreme organıdır. İdrar torbası tabanında yerleşmiştir. Üretra adı verilen idrar kanalı prostat bezinin ortasındadır. Prostatın işlevi, erkek üreme hücrelerine yani spermlere koruyuculuk yapmaktır.

Yaklaşık 1-2 gram ağırlığındaki prostat ergenlik dönemine kadar pek gelişme göstermez. Ergenlik döneminde testosteron hormonundaki artışla birlikte prostatın büyümesinde de artış olur. Ergenlikten sonra prostat 20 gram ve ceviz büyüklüğünde olur.

Prostat Büyümesi Nedir?

Prostat, 40-50 yaşına kadar önemli oranda büyümezken; 50 yaşından sonra hızlı büyüme başlar.  Büyümeyle birlikte idrar kanalında daralma meydana gelir. 50 yaşından sonra benign prostat hiperplazisi belirtileri baş göstermeye başlar. 80 yaşından büyük erkeklerin %90’ı iyi huylu prostat büyümesi sorununu yaşar.

Prostatın büyümesiyle idrar kanalında daralma oluştuğu için idrar akışı sekteye uğrar. İyi huylu prostat büyümesi idrar tazyikinde azalmaya sebebiyet verir. İlerleyen süreçlerde idrar çıkışında yavaşlama, idrar yapma süresinde artış, istemsiz damla damla idrar yapma ve tam kesilme söz konusu olur. İdrar çıkışında tam kesilme olması durumunda hastaya sonda takmak gerekli olur.

İyi huylu prostat büyümesi belirtileri, prostatın büyüklüğü ve hastalığın seyri doğrultusunda değişkenlik gösterir. 50’li yaşlarda başlayan şikâyetler, prostatın çevrelediği idrar yolunun daralmasına bağlı olarak ilerleyen yaşlarda artış gösterir. Büyümenin en yaygın göstergesi idrar akışındaki azalmadır. Prostat büyümesinde sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Sık idrara çıkma
  • İdrar akışında zayıflama
  • Ani gelen idrar çıkma ihtiyacı
  • İdrar çıkışının geç başlaması
  • Geceleri idrar ihtiyacıyla uyanmak
  • İdrarın kesik kesik olması
  • İdrar yaparken ıkınma
  • İdrar torbasının tam olarak boşalmadığını hissetmek
  • İdrarın yaptıktan sonra uzun süre damlama olması
  • İdrar yaparken yanma veya sızlama hissi
  • İdrar yolu enfeksiyonu
  • Mesanede taş gelişimi
  • Kanlı idrar

Prostat Neden Olur?

İyi huylu prostat büyümesinin nedeni netlik kazanmamıştır. Bununla birlikte erkeklik hormonlarından kaynaklandığı düşünülmektedir. Adenom olarak adlandırılan iyi huylu nodülün büyümesi içinden geçen idrar kanalına bası oluşturur. Bu da idrar boşaltması sorunlarına sebebiyet verir. İdrar yapma problemleri yaşam kalitesini olumsuz etkiler.

Prostat hastalığı tanı süreci hastanın hikâyesini dinlemekle başlar. Hastanın aile öyküsü, hastalık geçmişi ve kullandığı ilaçlar hakkında bilgi alınır. Fizik muayenesi yapıldıktan sonra ultrasonografik inceleme yapılır.

Prostat kanseri ve iyi huylu prostat büyümesi tedavi süreci aynı değildir. Bu nedenle kanser şüphesinin ortadan kaldırılması için PSA (laboratuvar testi) ve gerekirse prostat biyopsisi istenmesi mümkündür. İşeme hızı testi, işeme sonrası idrar torbasında kalan idrar miktarı ve sistoskopi de tanıyı kolaylaştırmayı sağlar.

Prostat Tedavisi Nasıl Yapılır?

Prostat kanseri ile prostat büyümesi tedavisi arasında farklılıklar vardır. İyi huylu büyüme durumunda ameliyatsız prostat tedavisi yapılması mümkün olur. Tedavi yöntemleri şunlardır:

Prostatik Arter Embolizasyonu

Şikâyetlerin hafif olması durumunda hasta tedavisiz izlenebilir; fakat şikâyetlerde gerileme olmaması veya şikâyetlerin artması durumunda ilaçlı prostat tedavisi süreci başlar. İlaç tedavisi prostat ve mesane boynunda bulunan düz kasların gevşemesine ve idrar çıkışının rahatlamasına yardımcı olur.

Prostatın küçültülmesi ilaçların yaklaşık 6 ay kullanılmasını gerektirir. Sürecin sonunda açık ya da kapalı yöntemle cerrahi müdahale yapılır. Prostat boyutları çok büyükse açık prostat ameliyatı gerekli olur.

Prostat ameliyatı için lazer yöntemleri (Fotoselektif prostat vaporizasyonu (PVP), Greenlight lazer, Thulium lazer ile prostat enükleasyonu (ThuLEP), diode lazer ile prostat vaporizasyonu (DiLVP), thulium lazer ile prostat rezeksiyonu (TmLRP), diode lazer ile prostat enekülasyonu (DiLEP), holmium lazer ile prostat rezeksiyonu (HoLRP) ve holmium lazer ile prostat enükleasyonu (HoLEP)’dir) yaygın olarak kullanılır. Bu ameliyatlara alternatif olarak; anjiyografik olarak prostatı besleyen atardamarları tıkayıp prostatik dokunun ölümü ve prostat boyutlarının küçülmesi prensibine dayanan prostatik arter embolizasyonu yöntemiyle tedavi de planlanabilir.

Arteryel Embolizasyon

Arteryel embolizasyon, iyi huylu prostat büyümesi tedavisinde yeni bir yöntemdir. Bu yöntemde kasık bölgesinde küçük bir iğne deliğinden atardamar sistemine giriş yapılır. Bu sayede prostatik arter olarak adlandırılan atardamarlara ulaşılır. Prostatik artere kateter yardımıyla tıkayıcı maddeler verilir. Damarlarda kan akımı kalıcı olarak kesilir. Akışı kesilen prostat arterleri prostatı besleyemez ve küçülme oluşur. Bu sayede idrar kanalına bası ve buna bağlı olarak ortaya çıkan şikâyetler ortadan kalkar.

Embolizasyon, prostat hastalığının yanı sıra farklı hastalara sahip olması nedeniyle ameliyat olamayan veya ameliyatı istemeyen hastalar için umut olmuştur. Konforlu bir yöntem olarak değerlendirilen bu yöntem başarılı sonuç verir. Yöntemin avantajları şunlardır:

  • Hastaya narkoz verilmemesi
  • Bir günden fazla hastanede kalma gereksiniminin olmaması
  • Kanama ile enfeksiyon riskinin düşük olması
  • Tedavi sonrası idrar yanması olmaması
  • Sonda gerektirmemesi
  • Başarı oranlarının %90 larda olması
  • Operasyon yerinde darlık gelişmemesi
  • Embolizasyon işleminden sonra cinsel fonksiyon bozukluğunun olmaması, normal üreme fonksiyonlarının devam etmesi
  • Embolizasyon işleminden bir gün sonra kendi gereksinimlerini karşılayabilir duruma gelmesi

Anjiyografik prostat tedavisi

Embolizasyon cerahinin risklerini almak istemeyen veya prostat dışında var olan hastalıkları nedeniyle cerrahinin riskli olduğu hastalarda anjiyografik prostat tedavisi uygulanabilir. Deneyim gerektiren bu yöntemde gelişmiş anjiyografik ekipmana ihtiyaç vardır.

Anjiyografik prostatik arter embolizasyon işlemi ortalama bir buçuk saat sürer. Ağrı kesici veya anestezi gerektirmez. Hasta işlemden bir gün sonra yürüyerek evine gidip sosyal hayatına dönebilir. Birkaç gün içinde veya birkaç hafta içinde bulgular ortadan kalkar. Prostat bezinde küçülme 3-6 ay devam eder. Prostatın hücresel yapıları zarar gördüğü için hastalığın tekrarlaması söz konusu olmaz.

Dr. Ali Yurtlak İletişim